از ۱۹ دیماه ۱۴۰۴، هنگامی که در فضایی تاریک درهای اینترنت بینالملل بسته شد و دسترسی به سرویسهای جهانی مانند Google Drive و Dropbox قطع گردید، میلیونها کاربر ایرانی در یک جزیره دیجیتال ایزوله قرار گرفتند. در این شرایط بحرانی، حتی بسیاری از سرویسهای داخلی به دلیل وابستگی به زیرساختهای خارجی با اختلال مواجه شدند و کسبوکارها، آموزش و فعالیتهای روزمره بسیاری از کاربران به شدت مختل گردید.
فضای ابری Files.ir اما نه تنها پایدار ماند، بلکه به پناهگاهی امن و جایگزینی مطمئن تبدیل شد. در این ۲۰ روز نفسگیر، ما به شریان اصلی انتقال و مدیریت فایل برای صدها هزار کاربر تبدیل شدیم و رشد چشمگیری را تجربه کردیم. کاربرانی که شامل طیف وسیعی از دانشآموزان و دانشجویان، برنامه نویسان و افراد عادی جامعه برای نیاز روزمره بودند.
روایتی از عملکرد فایلز در ۲۰ روز خاموشی اینترنت
این گزارش، داستان ۲۰ روزی است که Files.ir نه تنها یک پلتفرم ذخیرهسازی، بلکه به شریان حیاتی انتقال اطلاعات برای صدها هزار ایرانی تبدیل شد. آمارهای زیر، روایتی از یک «مهاجرت بزرگ دیجیتالی» و «آزمونی دشوار» برای ماست که با سربلندی آنرا پشت سر گذاشتیم.
۱. انفجار جمعیت؛ مهاجرت ۲۰۰ هزار نفری
در حالی که فایلز هنوز تولد یکسالگی خود را جشن نگرفته، پیش از این دوره میزبان ۱۲ هزار کاربر وفادار بود. با قطع اینترنت، ناگهان با موج بزرگی از کاربران جدید مواجه شد. این برای ما تنها یک رشد نبود؛ بلکه جهشی برای به چالش کشیدنمان بود.
- رشد ۱۶ برابری: جامعه کاربران ما در کمتر از سه هفته، از ۱۲٬۰۰۰ نفر به بیش از ۲۱۲٬۰۰۰ نفر رسید.
- تنوع کاربران: از اساتید و دانشجویانی که نگران حذف ترم بودند تا توسعهدهندگان، مدیران کسبوکار و حتی گیمرها؛ همه در این خانه امن گرد هم آمدند.
۲. جهش ترافیک؛ افزایش ۱۵ برابری تبادل داده
با اینکه تمام راهها بسته شده بودند و امکان استفاده از سرویسهای ابری همچون فضای ابری تلگرام یا گوگل درایو وجود نداشت، مسیر جریان عبور داده اینبار با فایلز پیش رفت.
قبل از بحران مصرف روزانه کاربران برای تبادل دادهها کمتر از ۱ ترابایت بود. اما با رسیدن به اوج بحران مصرف روزانه به ۱۵ ترابایت رسید. رکوردی که در مجموع بیش از ۳۰۰ ترابایت داده در این ۲۰ روز جابهجا شد؛ عددی که نشاندهنده زنده بودن جریان کار و زندگی در رگهای اینترنت داخلی بود.
۳. پوستاندازی زیرساخت؛ افزایش ۴۰ برابری هزینهها
پاسخ به این حجم از تقاضا، نیازمند تصمیمی جسورانه بود تا کیفیت فدای کمیت نگردد. ما برای اینکه قادر باشیم میزبانی ۵ میلیون فایل جدید و ۲۰ ترابایت داده کاربران را به خوبی مدیریت کنیم، زیرساختمان را کاملا پوستاندازی کردیم. برای پاسخگویی به این نیاز:
- ۸ سرور قدرتمند جدید به زیرساخت فایلز اضافه شد.
- ۱۶۰ ترابایت ظرفیت خام به شبکه اضافه شد، اما با اعمال سختگیرانهترین استانداردهای RAID و Data Redundancy (افزونگی داده)، ظرفیت قابل استفاده را روی ۳۰ ترابایت تنظیم کردیم.
این تصمیمات باعث شد هزینههای زیرساخت ۴۰۰۰٪ (۴۰ برابر) افزایش یابد؛ هزینهای که Files.ir با کمال میل برای حفظ اعتماد کاربرانش پرداخت کرد.
سرمایهگذاریای آگاهانه روی این تصمیم برای ما واقعا حیاتی بود. این شرایط برای ما به چالشی برای تضمین امنیت دادهها و جلوگیری از هرگونه از دست رفتن اطلاعات، حتی در بدترین سناریوها تبدیل شد.
۴. کارنامه ما؛ آپتایم ۱۰۰ درصدی
در روزهای طولانی که اینترنت خاموش شده بود و برخی کاربران که با اخبار ضد و نقیض و وعدههای پوچ مبنی بر اتصال دوباره تقریبا با آن کنار آمده بودند، چراغ فایلز همچنان روشن بود.
- آپتایم خالص: سرویس میزبانی و هسته اصلی زیرساخت، بدون حتی یک ثانیه قطعی، ۱۰۰٪ در دسترس بود.
- چالشهای بیرونی: تنها اختلال گزارش شده مربوط به سرویسدهنده پیامک OTP (برای ثبتنام و احراز هویت) بود که خارج از کنترل زیرساخت ما قرار داشت، اما بدنه اصلی سرویس همچون ساعت کار کرد.
نگاهی به آینده
این ۲۰ روز برای ما تنها یک دوره پرفشار نبود؛ بلکه اثباتی بود بر این واقعیت که زیرساختهای بومی، اگر با استاندارد جهانی و تعهد حرفهای بنا شوند، میتوانند در طوفانیترین روزها نیز تکیهگاهی امن باشند.
میزبانی از ۹۶٪ کاربران در پلن رایگان، هدیهای کوچک از طرف ما به جامعه دیجیتال ایران در روزهای سخت بود. در تصویر اینفوگرافیک زیر، جزئیاتی از عملکرد این ۲۰ روز را با جزئیات بیشتر مشاهده کنید.
